Hér má sjá þá spá sem gogn.in setur fram með hliðsjón af þeim könnunum sem gerðar hafa verið á fylgi flokkanna í aðdraganda kosninga.
Svona lítur hún út:
| Framboð | Spá um fylgi | Efri mörk | Neðri mörk |
| Sjálfstæðisflokkur | 26.9% | 28.0% | 25.8% |
| Framsóknarflokkurinn | 23.1% | 24.5% | 21.7% |
| Björt framtíð | 6.9% | 7.9% | 5.9% |
| Píratar | 6.2% | 6.7% | 5.7% |
| Samfylking | 14.3% | 15.1% | 13.5% |
| Vinstri græn | 11.2% | 11.8% | 10.6% |
Í gær birtum við nokkur gröf um þróun fylgis flokka í þessum pósti hér en á þeim tíma sem myndirnar voru plottaðar og til dagsins í dag hafa bæst við þrjár kannanir í gagnasettið. Í dag er kjördagur og því liggur nokkuð ljóst fyrir að seinustu fylgiskannanir eru komnar í hús. Því er ekkert minna en sjálfsagt að keyra aftur út greiningar á fylginu miðað við nýjustu mælipunkta. Svona lítur því fylgið út á kjördag, samkvæmt fylgiskönnunum: 
Frá því í gær hefur ekki mikið óvænt gerst. Sjálfstæðisflokkur heldur áfram að vinna á og Framsókn dalar. Því verður það fullyrt hér að Sjálfstæðisflokkurinn verður „sigurvegari“ kosninganna í dag. Eða öllu heldur sá flokkur sem nær mestu fylgi. Spurningin er bara hvort flokkurinn nái að komast yfir 30% eða ekki. Ríkisstjórnarflokkarnir Vinstri græn og Samfylkingin halda áfram að bæta við sig fylgi, en þetta of lítið og of seint. Björt framtíð heldur áfram að rúlla niður brekkuna sína eins og þau hafa gert allt árið, og upp á síðkastið hefur hún bara orðið brattari ef eitthvað er. Hjá flokki sem vill minna vesen, er þetta töluvert vesen hjá þeim. Píratar, sem hófu árið á mælingu vel undir prósenti, hafa verið á góðri siglingu alla kosningabaráttuna og náð árangri sem væntanlega kom mörgum á óvart. Kannski ekki síst þeim sjálfum. En kálið er ekki sopið þó í ausuna sé komið og meðbyrinn virðist hafa minnkað seinustu daga og viku og vísar nú enda línunnar niður á við. Kjördagur hlýtur því að vera dagur varnarbarráttu nýju framboðanna.
Til samanburðar á myndinni að ofan um fylgisþróun flokkana er ágætt að bera hana saman við mynd sem birtist í Fréttablaðinu í dag í góðri samantekt Kolbeins Óttarssonar Proppé á kosningabaráttunni . Þar fylgir eftirfarandi mynd umfjölluninni og sýnir mælingar Fbl./S2 á fylgi flokkanna. 
Hér má sjá glöggt sjá muninn á þessum tveimur framsetningum. Munurinn á grafi Fbl. og grafi okkar er nokkur. Hjá Fréttablaðinu er ekki að sjá að Framsókn og Sjálfstæðisflokkur stefna í sitthvora áttina; Framsókn niður í fylgi og Sjálfstæðisflokkur upp. Björt framtíð og Píratar virðast jafnvel vera að bæta við sig fylgi, en ekkert slíkt í að sjá í okkar greiningu, þar sem allar mælingar sem okkur standa til boða eru notaðar. Það er því spurning hví Fréttablaðið kýs nota einungis sínar eigin fylgiskannanir en ekki aðrar sem liggja á lausu. Einfalt fréttamat getur ekki ráðið því, ekki nema að fréttamatið sé að aðrar fylgiskannanir séu ónothæfar.
Hér að neðan má svo sjá samanburð á fylgismælingum flokkana. Það getur verið ágætt að velta því fyrir sér hvort það sé möguleiki á einhverjum „house effects“ hjá mismunandi könnunarfyrirtækjum þegar litið er yfir þessi gröf; þ.e.a.s. hvort könnunaraðilar mæli einhverja flokka alla jafna hærri eða lægri en aðrir.
Gleðilegan kjördag, allir saman!
- Helgi Eiríkur Eyjólfsson, helgi.eirikur@gmail.com, @svelgur
Á þessu ári hafa verið gerðar opinberar rúmlega 20 kannanir um fylgi flokkana af fjórum aðilum (Capacent-Gallup, Fréttablaðið/Stöð2, Félagsvísindastofnun og MMR) þegar þetta er ritað. Vert er að taka það fram að hér eru ekki taldar með kannanir með sjálfvöldu úrtaki á heimasíðum Reykjavík síðdegis á Bylgjunni, Útvarpi Sögu og einhverjum facebook-könnunum hinna og þessa aðila sem á ritstjórnir sumra fjölmiðla hafa meðal annars ákveðið að fjalla um, af óskiljanlegum ástæðum.
Af einhverjum ástæðum er það lenska hjá fjölmiðlum að miða ávallt nýjustu fylgiskannanir við seinasta mælipunkt sama aðila sem framkvæmdi þá könnun sem er til umfjöllunar (MMR við seinustu MMR könnun, Félagsvísindastofnun við seinustu könnun þeirra o.sv.fr.). Þessar kannanir eru allar að mæla það sama (fylgi flokka) og því ekki að skoða þær saman?
Það er ákveðin hætta á því að fólki sem er drekkt í könnunum þegar stutt er í kosningar eigi erfitt með að sjá stóru myndina, skiljanlega. Því eru hér niðurstöður fylgiskannana ársins settar á fylgnirit (e. scatterplot) þar sem tími er á x-ásnum og fylgnihlutfall á y-ásnum. Til að átta sig betur á þróuninni á árinu á fylgi flokkana var teiknuð loess-lína til að jafna út breytingarnar á fylginu yfir tíma.
Hér er stóra myndin orðin eilítið skýrari. Ótrúlegur vöxtur á fylgi Framsóknarflokksins hættir í byrjun aprílmánaðar og niðursveifla Sjálfstæðisflokksins einnig. Strax byrjar að draga saman með þessum tveimur flokkum og þó loess línur séu ekki heppilegasta tækið til að spá fyrir um framtíðina virðist Sjálfstæðisflokkur ætla að enda í meiri fylgi en Framsóknarflokkur.
En það er fleira merkilegt að sjá þarna; svo sem fylgi Bjartrar framtíðar sem og Pírata. Björt framtíð virðist hafa glatað vopnum sínum á árinu og hefur leiðin legið stöðugt niður á við og virðist ekkert lát á því svo stuttu fyrir kosningar. Það hlýtur að vera þeim áhyggjuefni. Píratar virðast á hinn bóginn hafa fundið sín vopn í byrjun ársins en það virðist sem svo að þeim hafi fatast flugið á lokasprettinum, en fátt virðist koma í veg fyrir að þau nái fólki inn á þing á þessu stigi máls.
Til að athuga mögulegan mismun á mælinum milli aðila var búið til annað fylgnirit og línur dregnar á milli mælipunkta sama aðila og gröfum skipt um eftir flokkum. Eðlilega raðast línurnar þvers og kruss yfir loess línuna en athygli vekur hve stöðugt munar miklu á mælingum Capacent-Gallup og Fréttablaðsins/Stöð2 á Framsóknarflokknum. Á tímabili það mikið að Fréttablaðið mælir Framsókn með heil 40% á meðan Capacent fer aldrei yfir 30% markið. Á meðan dansa MMR mælingarnar við meðal loess línuna. Þegar lengra dregur í tíma virðist þó draga saman með mælingunu. Þetta vekur þó óneitanlega nokkra athygli.
- Helgi Eiríkur Eyjólfsson, helgi.eirikur@gmail.com, @svelgur
Við bjuggum til betra viðmót fyrir svör frambjóðanda við kosningaprófi DV.
Það er hér: http://x13.gogn.in
Þann 29. desember birti fréttastofa Stöðvar tvö frétt um hátt hlutfall sakfellinga í málum sem Símon Sigvaldason, dómari við Héraðsdóm Reykjavíkur, dæmir í. Fréttina má lesa hér.
Fréttamaður stöðvarinnar tók saman dóma Símonar og komst að því að í rúmlega 99% tilfella enda mál sem fyrir hann koma með sakfellingu. Það er nokkuð hátt hlutfall en er frekar merkingarlaust ef engum samanburði er til að dreifa. Í fréttinni var gerð máttleysisleg tilraun til samanburðar þar sem hlutfall Þorgeirs Inga Njálssonar, dómstjóra við Héraðsdóm Reykjaness, var reiknað sem 93%.
Uppslátturinn í fréttinni, eða í það minnsta undirtexti, var því að Símon Sigvaldason væri afbrigðilegur dómari, hann sakfellti nær alltaf, eins og sagði í fyrirsögn. Til að undirstrika þetta lét fréttamaðurinn fljóta með að Símon væri uppnefndur „grimmi“ hjá „lögmönnum sem hafa tapað hjá honum málum,“ sem eru þá væntanlega flestir þeir verjendur sem hafa flutt mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.
Agnar Kristján Þorsteinsson skrifaði um fréttina á vef sínum AK-72 og tengdi hana við þá frétt sem var flutt á undan í fréttatímanum og fjallaði um sakfellingu í Vafningsmálinu. Símon Sigvaldason var einn þriggja dómara í því máli. Við færsluna sköpuðust nokkrar umræður og fréttamaður Stöðvar tvö, Þorbjörn Þórðarsson, sem flutti fréttina um Símon grimma, tók þátt.
Þorbergur Steinn Leifsson hafði þetta að segja í athugasemdum hjá Agnari:
Það er margbúið að benda á hvað er einkennilegt við fréttina hér að ofan.
1. Tekinn er einn dómari og borinn saman við einn annan, ekki meðaltal eins og eðlilegt og upplýsandi hefði verið.
2. Ekkert er reynt að komast að því í hvernig málum hann dæmir oftast og hvernig sakfelling er í þeim almennt.
3. Mér varð ekki ljós tengingin við Vafningsmálið þegar ég heyrði þessa furðulegu frétt. Miðað við hver er eigandi Stöðvar2 og gagnrýni á hann hefði fréttastofan átt að passa sig sérstaklega vel í svona málum, þar sem eigandi fréttastofunar var helsti eigandi og skuggastjórnandi Glitnis.
4. Ég hef ekki verið trúaður á hlutdrægni fréttastofu stöðvar 2 hingað til, en neyðist nú því miður til að endurskoða þá afstöðu.
Þessu svaraði Þorbjörn:
Þorbergur, það var ekkert óeðlilegt við fréttina, þótt þú og aðrir bloggarar séuð að hrapa að ályktunum. Hátt sakfellingarhlutfall þessa dómara, sem er mjög mætur maður sem ég þekki persónulega, er hins vegar fréttnæmt.
Fréttin var um þennan tiltekna dómara því hann hefur þetta orð á sér og okkur lék forvitni á að sannreyna hvort það væri einhver innistæða fyrir því. Fréttin var sett fram af sanngirni og hlutlægni og ég ræddi við Símon við vinnslu fréttarinnar. Hann gerði engar athugasemdir.
Áttum við að gera samanburð við alla héraðsdómara á Íslandi? Gerir þú þér grein fyrir því hversu langan tíma það hefði tekið? Þú virðist ekki hafa nokkra einustu þekkingu á starfsumhverfi íslenskra fjölmiðla. Þessi póstur þinn hér framar er bara tóm steypa.
Í fréttinni var tekið fram að eingöngu væri um sakamál að ræða. Hefðir þú semsagt viljað sjá flokkun eftir afbrotum, líkamsárásarmál, efnahagsbrot, kynferðisbrot o.s.frv. ? Hefði það skipt máli? Hvers vegna?
Nú ætla ég ekki að leggja dóm á hvað vakti fyrir Þorbirni með fréttinni en mér þótti sá hluti málflutnings hans sem laut að „starfsumhverfi íslenskra fjölmiðlamanna“ áhugaverður.
Erlendis hefur gagnablaðamennska (e. datajournalism) farið mjög vaxandi á undanförnum árum, og frétt Þorbjarnar fellur vel þar undir. Þar voru tekin gögn, þeim safnað saman og frétt unnin upp úr gögnunum. Með þetta, eins og með margt annað, virðist íslenskt þjóðfélag vera nokkrum árum á eftir hinum stóra heimi. Þannig hefur lítið borið á gagnablaðamennsku hérlendis, þó Fréttablaðið hafi sýnt nokkra tilburði í þá átt nýlega, sérstaklega í myndrænni framsetningu gagna.
Fjölmiðlar erlendis hafa margir hverjir komið sér upp sérstökum teymum sem einungis fást við slíka blaðamennsku. Hér nægir t.d. að nefna The Guardian, Chicago Tribune, Le Monde og New York Times. Þeir sem hafa áhuga á að kynna sér þetta frekar geta lesið hina ágætu bók, The Data Journalism Handbook, sem var gefin út í fyrra af OKFN.
Þar sem þetta hefur best tekist til hafa menn sett saman teymi af blaðamönnum og tæknifólki sem vinna saman inni á ritstjórn. Lengi hafa verið starfandi tæknideildir á ritstjórnum en oftast til hliðar við blaðamenn og ritstjóra. Með því að para saman tæknifólk og blaðamenn og með því að líta á framlag tæknifólksins sem ekkert síður mikilvægt en framlag blaðamannanna hafa skapast ný tækifæri í blaðamennsku, og ekki veitir af.
En aftur að því sem Þorbjörn sagði:
Áttum við að gera samanburð við alla héraðsdómara á Íslandi? Gerir þú þér grein fyrir því hversu langan tíma það hefði tekið?
Ef Þorbjörn ynni á fjölmiðli sem hefði starfsmenn með þekkingu á gagnablaðamennsku þá hefði svar þeirra við þessari spurningu getað verið: Ekkert sérstaklega langt, kannski klukkutíma að safna dómum og svo hálfur dagur að vinna úr gögnunum. Þannig hefði fréttin orðið mun efnismeiri, vandaðri og líklega hefði ýmislegt annað komið í ljós en bara það að Símon Sigvaldason hefur oft dæmt í málum þar sem sakfellt er.
Til að sýna fram á þetta ákvað ég að gera einmitt það sem Þorbjörn virðist telja óviðráðanlegt verkefni.
Niðurstöður, verkferla og gögn má finna hér.
Skemman er rafrænt gagnasafn Háskóla Íslands, Háskólans á Akureyri, Háskólans á Bifröst, Háskólans í Reykjavík, Landbúnaðarháskóla Íslands, Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns og Listaháskóla Íslands. Í safninu eru einkum geymd lokaverkefni nemenda en einnig rannsóknarrit kennara og fræðimanna.
Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn styður opinn aðgang að rannsóknarniðurstöðum og vinnur markvisst að því að vísindalegt efni verði sem víðast aðgengilegt, ekki síst niðurstöður rannsókna sem unnar eru fyrir opinbert fé.
Aðgengi að vísindarannsóknum er mikilvægt. Open Access hreyfingin1 stækkar og stækkar með hverjum mánuðinum. Hér á landi eru nokkur rafræn gagnasöfn sem safna vísindarannsóknum og er skemman.is þeirra stærst.
Það er gaman að hlaupa. Sérstaklega þegar þú ert búinn.
Á dögunum fór Reykjavíkurmaraþonið fram í 29. sinn. 13.410 hlauparar hlupu í sex vegalengdum. Úrslit hlaupsins má sjá á vefnum marathon.is. Í maraþoninu sjálfu eru gefnir upp millitímar á 10, 20, 21.1, 25, 30 og 37.2 kílómetra fresti. Það er sett svona fram á vef hlaupsins:
(Millit. 10k,20k,21.1k,25k,30k,37.2k flögut/Splits 10k,20k,21.1k,25k,30k,37.2 Chiptime) 635 5:26:48 (1:04:00/2:09:42/2:16:37/2:47:24/3:28:36/4:34:59/5:25:00) 13 Robert Carl Cluness 1976 18 - 39 ára IS101
Hér má sjá tíma hlauparans Robert Cluness, sem skrifaði um reynslu sína fyrir tímaritið Reykjavík Grapevine undir fyrirsögninni “Run, fatboy, run!”
Eins og sést þá er þetta ekkert sérstaklega notendavæn framsetning. Svona gögn gefa ýmsa möguleika og þessvegna hef ég útbúið lítinn vef sem vinnur aðeins með úrslitin. Kíkjum á hvernig það kemur út fyrir tímana hans Roberts:
Afbrotatölfræði er gríðarlega mikilvæg. Það er reyndar mín skoðun að öll tölfræði sé gríðarlega mikilvæg, en það deila henni kannski ekki allir. En við getum verið sammála um að afbrotatölfræði sé mikilvæg. Með aðgangi að tölfræði um afbrot má meta forvarnastarf, átta sig á því í hvaða átt samfélagið er að fara, svo dæmi séu tekin.
PDF skjöl eru uppfinning djöfulsins. Eða öllu heldur: PDF skjöl eru óvinir þeirra sem vinna með gögn. Einu “réttu” notin fyrir PDF skjöl er þegar útlit skjals þarf að halda sér, t.d. þegar efni er sent í prentun. Ég endurtek: PDF skjöl eru uppfinning djöfulsins 1.
Allir búnir að ná því?
Ok. Þá höldum við áfram.
Fyrir rétt rúmu ári var stofnuð við Háskóla Íslands Miðstöð rannsóknarblaðamennsku á Íslandi (ICIJ-Icelandic Center for Investigative Journalism). Þann 31. maí síðastliðinn birtist frétt á heimasíðu miðstöðvarinnar undir fyrirsögninni “Nytsamlegar vefslóðir fyrir gagnablaðamennsku“. Þar er greint frá því að Margot Williams hafi dreift lista með gagnlegum tenglum fyrir gagnablaðamenn á SKUP ráðstefnunni í Tönsberg. Og svo er listinn birtur. Sem PDF skjal.
Listinn er hérna. Smelltu á tengilinn til að opna skjalið. Prófaðu svo að smella á einhvern tengil í skjalinu.
Magnað, ekki satt?
Hversu nothæfur er tenglalisti á PDF sniði? Vægt til orða tekið, ekki svo mjög.
Nú eru PDF skjöl mismunandi. Sum eru vistuð út úr forritum og kerfum þar sem innihaldið er í raun texti (sem má t.d. velja í Adobe Reader eða Preview). Þau skjöl má vinna með (en það er ekki þægilegt, er bæði tímafrekt og flókið 2. Sum eru hinsvegar bara myndir. Þetta er eitt þeirra.
En það er ekki allt tapað.
Stundum má ná gögnum út úr PDF skjölum með því notast við OCR (Optical character recognition). Fullt af vefþjónustum bjóða upp á slíkt, þó yfirleitt aðeins fyrir smá skjöl. Fyrir lengri skjöl og flóknari eru þó til ágætis forrit. Hér er listi sem ber saman OCR forrit og lausnir.
Ég tók þetta gagnslausa PDF skjal og renndi því í gegnum Online OCR þjónustuna. Útkoman var ágæt. Að mestu vegna þess að textinn er á ensku (laus við íslenska stafi) og frekar einfaldur. Einhverjar breytingar þurfti ég að gera (g var t.d. oft lesið sem a). Svo setti ég textann á gist.github.com hér. Smelltu á tengilinn og prófaðu svo að smella á einhvern tengil í listanum.
Magnað, ekki satt?
Listinn sjálfur er ágætur, en það má auðveldlega bæta hann til muna. Það bíður betri tíma.
En nú geturðu að minnsta kosti skoðað tenglana sem Miðstöð rannsóknarblaðamennsku á Íslandi vildi deila með þér.
1956
1965
1971
1975
1979
1984
1990
1995
2000-2002
2004
2008
2010
Landspítalinn er einn stærsti vinnustaður landsins. Fjöldi starfsmanna í upphafi árs 2011 var 4.590. Slíkur fjöldi kallar á allskonar umferðarmannvirki. Eins og sjá má á loftmyndunum hér að ofan (sem allar eru fengnar frá Borgarvefsjá) hefur bílastæðum við spítalann fjölgað verulega. Árið 1984 eru skilgreind stæði fyrir framan aðalinngang og við kvennadeild en 1990 er búið að útbúa stæði á svæðinu milli Hringbrautar og geðdeildarhúsanna. Árið 2008, þegar Hringbraut var flutt, var svo stæðum bætt við milli Gömlu-Hringbrautar og kvennadeildar.
Í samgöngustefnu spítalans frá 2011 er tiltekið að bílastæði við spítalann séu 1.140 og í drögum að deiliskipulagi fyrir nýjan Landspítala er gert ráð fyrir 1.600 stæðum í fyrsta áfanga (þar af 1.260 ofanjarðar) og 2.000 alls þegar byggingu verður lokið (þar af 500 ofanjarðar).
En hvenær er mesta umferðarálagið við Landspítalann?
Á heimasíðu spítalans eru uppfærðar staðtölur á 15 mínútna fresti um nokkrar lykiltölur. Ein þeirra er hversu margir eru við vinnu:
Með því að safna þessum tölum saman með reglulegu millibili má átta sig á því hvenær umferðarálagið við spítalann er sem mest 1 Hér má sjá graf fyrir seinustu tvo sólarhringa.
Á hádegi á sunnudegi um hásumar voru um 400 starfsmenn við vinnu og fer fækkandi fram til 7 á mánudagsmorgni. Þá fjölgar þeim gríðarlega hratt fram til 9 og fjöldinn nær loks hámarki um hádegi þegar rúmlega 1.500 manns eru við vinnu. Klukkan 16 fer þeim svo að fækka og kl. 17 eru um 500 manns við vinnu.
Af þessu má sjá að álagið á gatnakerfið í kringum spítalann er langmest milli 7 og 8 árla morguns og svo milli 16 og 17 síðdegis.
Ólympíuleikarnir eru merkilegt fyrirbæri. Íþróttafólk frá yfir 200 löndum kemur saman. Það eru ekki margir viðburðir sem draga til sín fulltrúa frá eins mörgum þjóðlöndum. Umstangið í kringum leikana hefur aukist í hvert sinn og þeir Ólympíuleikar sem við sjáum í dag eiga fátt sameiginlegt (eðlilega) með leikunum á fyrri hluta tuttugustu aldar.
Með hverjum leikum eykst markaðssetningin, brjálsemin og sölumennskan í kringum þá. Leikarnir sem nú standa fyrir dyrum í London eru þar engin undantekning. Sólveig Anna Jónsdóttir fjallar aðeins um það hér. Ég ætla hinsvegar að benda ykkur á hvernig gagnablaðamennska getur flett ofan af því sem sumir vilja halda leyndu.